Disk dolu: alanı neyin doldurduğunu bulun ve güvenle boşaltın

Bir disk dolduğunda veritabanları yazmayı bırakır, web siteleri hata verir, posta kuyrukları durur ve bazen giriş bile yapamazsınız. Bu rehber, alanı neyin kullandığını bulur ve Linux ile Windows Server'da güvenle boşaltır.

1. adım: Diskin dolu olduğunu doğrulayın

df -h
df -i

df -h her dosya sisteminin alanını gösterir; / veya bir veri bağlama noktasında 100'e yakın Use% değerine bakın. df -i inode'ları gösterir: alan boşken IUse% 100 ise çok fazla küçük dosyanız vardır.

2. adım: Büyük klasörleri bulun

Kökten başlayın ve her seferinde en büyük klasöre inin. -x tek bir dosya sisteminde kalır:

sudo du -xh --max-depth=1 / 2>/dev/null | sort -h | tail -n 15
sudo du -xh --max-depth=1 /var 2>/dev/null | sort -h | tail -n 15

ncdu aynısını etkileşimli yapar (sudo apt install ncdu, ardından sudo ncdu -x /). Tek tek büyük dosyaları listelemek için:

sudo find / -xdev -type f -size +500M -exec ls -lh {} + 2>/dev/null

Doğrulama: alanı hangi klasörün tuttuğunu artık biliyorsunuz. Olağan şüpheliler aşağıdadır.

3. adım: Alanı güvenle boşaltın

systemd günlüğü

journalctl --disk-usage
sudo journalctl --vacuum-size=200M

Kalıcı olarak küçük tutmak için /etc/systemd/journald.conf içinde SystemMaxUse=200M ayarlayın ve sudo systemctl restart systemd-journald çalıştırın.

Eski kayıtlar

/var/log içindeki döndürülmüş kayıtlar (sonu .1, .gz ile bitenler) silinebilir. Bir servisin yazdığı etkin bir kaydı silmeyin; bunun yerine içini boşaltın:

sudo truncate -s 0 /var/log/nginx/access.log

Ardından logrotate'in bu kaydı döndürdüğünü kontrol edin ki yeniden büyümesin.

Paket önbellekleri ve eski çekirdekler

sudo apt clean
sudo apt autoremove --purge

apt autoremove, eski çekirdekler dahil artık gerekmeyen paketleri kaldırır. Onaylamadan önce gösterdiği listeyi okuyun.

Docker

İmajlar, durdurulmuş container'lar ve derleme önbellekleri gigabaytlarca yer kaplayabilir:

docker system df
docker system prune

docker system prune durdurulmuş container'ları, kullanılmayan ağları, sarkan imajları ve derleme önbelleğini kaldırır. Silmeden önce sorar; hiçbir birimin ihtiyacınız olan veriyi tutmadığından emin değilseniz --volumes eklemeyin.

Sunucudaki yedekler ve dökümler

Eski yedek arşivleri ve veritabanı dökümleri sık bir nedendir. Onları sunucunun dışına taşıyın, sonra yerelde silin. Aynı diskte tutulan yedekler zaten sizi korumaz; bkz. yedekleme stratejisi.

Çok fazla küçük dosya (inode)

En çok dosya içeren klasörü bulun:

sudo find / -xdev -type f 2>/dev/null | cut -d/ -f2-3 | sort | uniq -c | sort -n | tail -n 10

PHP oturumları, önbellek klasörleri ve posta kuyrukları tipik örneklerdir. Varsa uygulamanın kendi aracıyla temizleyin.

4. adım: Silindi ama alan geri gelmedi

Bir süreç silinen dosyayı hâlâ açık tutuyor:

sudo lsof +L1

Çıktı süreci gösterir. Alanı serbest bırakmak için o servisi yeniden başlatın (örneğin sudo systemctl restart nginx).

Windows Server

• Boş alanı PowerShell'de Get-Volume ile ya da Dosya Gezgini'nde kontrol edin.
• Büyük klasörleri Dosya Gezgini aramasıyla (size:>1GB) veya bir disk kullanım aracıyla bulun.
• Kullanılabildiği yerlerde Disk Cleanup'ı (cleanmgr) çalıştırın ve Clean up system files'ı seçin.
• Güncellemelerden sonra bileşen deposunu (WinSxS) temizleyin:

Dism.exe /Online /Cleanup-Image /StartComponentCleanup

• C:\inetpub\logs\LogFiles altındaki IIS kayıtlarını ve eski SQL Server yedeklerini kontrol edin.

Bir dahaki sefere önleyin

• Kayıt döndürmeyi ve günlük sınırlarını açık tutun.
• Yedekleri başka bir sistemde saklayın.
• Disk kullanımı yüzde 80 civarına geldiğinde sizi uyaran bir izleme kurun.
• Sunucunun gerçekten daha fazla yere ihtiyacı varsa daha büyük bir plana geçin ve dosya sistemini genişletin: bkz. hizmeti yükseltin veya düşürün.

Ne zaman destek bildirimi açmalı?

Sunucu disk dolu olduğu için açılamıyorsa veya df hata veriyorsa, alabiliyorsanız df -h ve df -i çıktılarıyla birlikte sunucuyu seçerek bir destek bildirimi açın.

Sonraki adımlar

• Diğer kaynak sorunları: yüksek CPU veya bellek kullanımı.
• Diski büyütün: hizmeti yükseltin veya düşürün.