# Ubuntu veya Debian'ı yeni bir sürüme yükseltin

> Sunucuyu do-release-upgrade ile sonraki Ubuntu LTS'ye ya da sürüm notlarındaki yöntemle Debian 12'den 13'e taşıyın; yedekler, kontroller ve temizlikle birlikte.

Zorluk: İleri

Her sürüm ücretsiz güvenlik güncellemelerinin sonuna ulaşır; bu yüzden yıllarca çalışan bir sunucunun zaman zaman sürüm yükseltmesi gerekir. Ubuntu'nun `do-release-upgrade` aracı ve Debian'ın belgelenmiş apt yöntemi sistemi yerinde yükseltir: aynı sunucu, aynı IP adresi, aynı veriler. Bu rehber resmi yöntemleri izler.

## Başlamadan önce

- **Yolu kontrol edin.** Ubuntu bir LTS'den **sıradaki** LTS'ye yükseltilir (22.04 → 24.04 → 26.04). Debian 13 yalnızca Debian 12'den yükseltmeyi destekler. Destek tarihleri için [Ubuntu sürüm döngüsüne](https://ubuntu.com/about/release-cycle) bakın.
- Verilerinizi ve yapılandırmanızı **yedekleyin** ve geri yükleyebildiğinizi deneyin; bkz. [yedekleme stratejisi](/guides/backup-strategy-3-2-1). Paketinizde anlık görüntü (snapshot) varsa bir tane de alın.
- **Bir bakım penceresi planlayın.** Yükseltme sırasında hizmetler yeniden başlar ve sonunda sunucu yeniden başlatılır.
- **Konsolunuzu tanıyın.** Yeniden başlatmadan sonra ağ gelmezse sunucunun konsoluna ihtiyacınız olur; bkz. [sunucuya ulaşılamıyor](/guides/server-unreachable).
- **Boş alan:** yükseltme yüzlerce paket indirir. `/` üzerinde birkaç gigabayt ve `/boot` üzerinde yeterli alan bırakın.
- Çalıştırdığınız yazılımlar (veritabanları, PHP, Python) için hedef sürümün sürüm notlarını okuyun.

> **İpucu**
>
> Uzun yükseltmeleri `tmux` içinde çalıştırın (`sudo apt install tmux`, ardından `tmux`). SSH bağlantınız koparsa yeniden bağlanın ve kaldığınız yerden devam etmek için `tmux attach` çalıştırın.

## Ubuntu'yu sıradaki LTS'ye yükseltin

### 1. adım: Mevcut sürümü tamamen güncelleyin

```bash
sudo apt update
sudo apt dist-upgrade -o APT::Get::Always-Include-Phased-Updates=true
```

İkisi de hatasız bitmelidir. `/run/reboot-required` dosyası varsa yeniden başlatın ve tekrar bağlanın:

```bash
ls /run/reboot-required && sudo reboot
```

### 2. adım: Yükseltmeyi çalıştırın

```bash
sudo do-release-upgrade
```

Araç kontrollerini yapar, bir özet gösterir ve herhangi bir şeyi değiştirmeden önce `Continue [yN]` diye sorar. Üçüncü taraf depolar (PPA'lar ve üretici depoları) yükseltme sırasında devre dışı bırakılır; daha sonra yeniden açabilmek için hangilerini kullandığınızı not edin.

Değiştirdiğiniz bir yapılandırma dosyası yeni paketin sürümünden farklıysa ne yapılacağı sorulur: **N** veya **O** dosyanızı korur (varsayılan), **Y** veya **I** yenisini kurar, **D** farkları gösterir. Yeni varsayılanın gerektiğini bilmiyorsanız dosyanızı koruyun. Sorulduğunda eski paketleri kaldırın, ardından istendiğinde yeniden başlatın: sunucu yeniden başlayana kadar yükseltme tamamlanmış sayılmaz.

### 3. adım: Sonucu kontrol edin

```bash
lsb_release -a
sudo apt update && sudo apt upgrade
```

## Debian 12'yi Debian 13'e yükseltin

### 1. adım: Debian 12'yi hazırlayın

Debian 12'yi güncelleyin, ardından bozuk veya bekletilen paketleri ve Debian'dan gelmeyen paketleri kontrol edin:

```bash
sudo apt update && sudo apt full-upgrade
cat /etc/debian_version
sudo dpkg --audit
apt-mark showhold
apt list '?narrow(?installed, ?not(?origin(Debian)))'
```

`dpkg --audit` hiçbir şey yazmamalıdır. Artık gerekmeyen beklemeleri kaldırın ve Debian dışı paketlerle ne yapacağınızı planlayın. Başvuru için paket seçimini kaydedin:

```bash
dpkg --get-selections '*' > ~/curr-pkgs.txt
```

### 2. adım: APT'yi Debian 13'e yönlendirin

Sürüm notları deb822 biçiminde tek bir dosya tarif eder. `/etc/apt/sources.list.d/debian.sources` dosyasını `sudo nano` ile oluşturun:

```text
Types: deb
URIs: https://deb.debian.org/debian
Suites: trixie trixie-updates
Components: main non-free-firmware
Signed-By: /usr/share/keyrings/debian-archive-keyring.gpg

Types: deb
URIs: https://security.debian.org/debian-security
Suites: trixie-security
Components: main non-free-firmware
Signed-By: /usr/share/keyrings/debian-archive-keyring.gpg
```

Ardından eski girdileri devre dışı bırakın: `/etc/apt/sources.list` dosyasını kaldırın (veya her `bookworm` satırının başına `#` koyun) ve `/etc/apt/sources.list.d/` altındaki diğer Debian dosyalarını kaldırın.

### 3. adım: İki aşamada yükseltin

Listeleri yenileyin ve yükseltmenin gerektirdiği disk alanını kontrol edin:

```bash
sudo apt update
sudo apt -o APT::Get::Trivial-Only=true full-upgrade
```

Ardından önce en küçük yükseltmeyi, sonra tam yükseltmeyi çalıştırın:

```bash
sudo apt upgrade --without-new-pkgs
sudo apt full-upgrade
```

Yapılandırma sorularını yukarıda Ubuntu için anlatıldığı gibi yanıtlayın. Yeniden başlatmadan önce bir çekirdek üst paketinin kurulu olduğundan emin olun (`dpkg -l 'linux-image*' | grep ^ii`), sonra yeniden başlatın.

### 4. adım: Kontrol edin ve temizleyin

```bash
cat /etc/debian_version
sudo apt autoremove
sudo apt modernize-sources
```

`apt modernize-sources` kalan eski biçimli kaynak dosyalarını deb822 biçimine dönüştürür.

## Hizmetlerinizi kontrol edin

**Doğrulama:** sunucu yeni sürümle açılır, hizmetleriniz çalışır (`systemctl --failed` hiçbir şey listelemez), siteleriniz ve uygulamalarınız yanıt verir ve `sudo apt update` hata göstermez. Üçüncü taraf depoları yeni sistemin sürümleriyle yeniden açın.

## Sorun giderme

**`No new release found`** (Ubuntu). Mevcut sürüm henüz güncel değil (1. adımı tekrarlayıp yeniden başlatın) ya da sıradaki LTS'nin henüz ara sürümü çıkmadı. `sudo do-release-upgrade -c` yalnızca yeni bir sürüm olup olmadığını kontrol eder.

**Yükseltme yarıda durdu.** Yeniden bağlanın; `tmux` kullandıysanız ona bağlanın, kullanmadıysanız `sudo dpkg --configure -a` ve `sudo apt full-upgrade` çalıştırın; bkz. [apt ve dpkg hatalarını düzeltme](/guides/fix-apt-dpkg-errors).

**`Could not perform immediate configuration`** (Debian). Sürüm notları şu geçici çözümü verir: `sudo apt full-upgrade -o APT::Immediate-Configure=0`.

**Yeniden başlatmadan sonra bir hizmet çalışmıyor.** Kaydını `sudo journalctl -u hizmet-adi -b` ile okuyun ve yapılandırma dosyasını, apt'nin sizinkinin yanına `.dpkg-dist` veya `.ucf-dist` gibi bir uzantıyla kaydettiği yeni paket varsayılanıyla karşılaştırın.

**Yeniden başlatmadan sonra sunucuya ulaşılamıyor.** Konsolu açın ve `ip -brief address` ile `systemctl status networking systemd-networkd` çıktılarına bakın; bkz. [sunucuya ulaşılamıyor](/guides/server-unreachable).

## Sonraki adımlar

- Yeni sürümü güncel tutun: [otomatik güncellemeler](/guides/automatic-updates).
- Baştan başlamak bazen daha hızlıdır: [işletim sistemini yeniden kurma](/guides/reinstall-operating-system).

## Sık sorulan sorular

### Bir sürümü atlayabilir miyim, örneğin Ubuntu 22.04'ten 26.04'e?

Hayır. Ubuntu yükseltmeleri bir LTS'den sıradaki LTS'ye gider; Debian yalnızca bir önceki sürümden yükseltmeyi destekler. Aşama aşama yükseltin ya da yeni sürümle yeniden kurup verilerinizi taşıyın.

### do-release-upgrade neden yeni sürüm olmadığını söylüyor?

Yeni bir LTS'ye yükseltme ancak ilk ara sürümünden, örneğin 26.04.1'den sonra sunulur. O zamana kadar bekleyin ya da yeni imajla yeniden kurun. Geliştirme sürümleri sunucular için değildir.

### Sürüm yükseltme ne kadar sürer?

Paket sayısına ve yanıtladığınız sorulara göre genellikle on beş dakika ile bir saat arası. Yeniden başlatmayı ve kontrollerinizi de içeren bir bakım penceresi planlayın.

### Temiz kurulum yerinde yükseltmeden daha mı iyi?

Yıllarca değişiklik görmüş sunucularda veya birkaç sürüm atlarken yeni bir sunucuya temiz kurulum ve planlı bir taşıma çoğu zaman daha temizdir ve geri dönmesi daha kolaydır. Bakımlı bir sunucuda yerinde yükseltme daha hızlıdır.

---

Kaynak: <https://hyperdc.com/tr/guides/products/upgrade-ubuntu-debian-release>\
Son güncelleme: 2026-10-15